چهارشنبه  09  مهر  1399
Print Short Link
Zoom In
Zoom Out
یادداشت/ محمد ایمانی؛

حال اقتصاد چگونه خوب می شود؟

چهارشنبه 26 شهریور 1399 ساعت 10:45
محمد ایمانی طی یادداشتی نوشت: برخی مدیران، گردش کار پیچیده اقتصاد را در «برجام و امکان خام فروشی نفت» خلاصه کردند. آنها همین حالا هم همه افتخار شان به رشد اقتصادی سال ۹۵ است اما نمی گویند که این «رشد بی کیفیت»، عمدتا مربوط به افزایش درآمد نفت بود.

به گزارش گروه رسانه‌های دیگر خبرگزاری آنا، محمد ایمانی طی یادداشتی در روزنامه رسالت نوشت: اقتصاد هر کشور، با تولید قدرتمند می شود. و هر چه قدرتمند شد، در برابر تهدیدها و آسیب ها، مصونیت بیشتری پیدا می کند. یک مسئولیت مهم هر دولتی، حباب زدایی از اقتصاد و واقعی کردن آن برای برنامه ریزی در جهت بهبود روندهاست.

دولت آقای روحانی در هر دو حوزه، به خطا عمل کرد: در تقویت تولید کم گذاشت یا خلاف اقتضائات آن رفتار کرد؛ اما در مقابل، اقتصاد را از حباب انباشت. دمیدن حباب در پیکر اقتصاد، با وعده های انتخاباتی آغاز شد و سپس با هفت قلم آراستن برجام، شدت گرفت.

برخی مدیران، گردش کار پیچیده اقتصاد را در «برجام و امکان خام فروشی نفت» خلاصه کردند. آنها همین حالا هم همه افتخار شان به رشد اقتصادی سال ۹۵ است اما نمی گویند که این «رشد بی کیفیت»، عمدتا مربوط به افزایش درآمد نفت بود. (بگذریم که یک سال بعد، موعد انتخابات ریاست جمهوری در ایران می رسید و این موضوع، برای تداوم روند مطلوب غرب در زمینه تضعیف قدرت ایران مهم بود)

فروش نفت که دو برابر شد، دولت قبل از هر چیز، دروازه واردات را گشود. مدلی از «تنظیم بازار» که زحمتی نداشت، اما چشم و دهان پرکن بود. مانند مسکنی که درد را موقتا کاهش دهد و بیمار را از اصل بیماری غافل سازد. توسعه واردات به چه قیمتی اتفاق افتاد؟ به قیمت زمین خوردن تولید ملی و تضعیف بنیه اقتصاد کشور. رفتارهای تبلیغاتی بر تدابیر آمیخته با زحمت غلبه کرده بود.

سهمیه بندی بنزین و کارت سوخت ناگهان حذف شد و بلافاصله قاچاق سوخت دوباره رونق گرفت؛ خسارت حداقل روزانه ۱۰۰ میلیارد تومانی به مدت چهار سال. برندها و مارک های تجملاتی خارجی در ازای درآمد نفت به کشور سرازیر شد. واردات راهبردی و فنی همچنان تحریم بود؛ اما واردات و قاچاق کالا های مصرفی دارای مشابه داخلی یا تجملی، آزاد.

تولید در این روند، تبدیل به کاری پر ریسک شد؛ در مقابل دلالی و سوداگری که با عنایت به شوک های تورمی ناشی از ضعف تولید، پر سود و بدون ریسک به نظر می رسید! تلخ تر اینکه سوداگران و فعالان اقتصاد زیرزمینی، معمولا مالیات شان هم نزدیک به صفر بوده؛ بر عکس تولیدکنندگان.

خود محرومیتی از درآمدهای مالیاتی هم یکی از عواقب اتکا به نفت فروشی و وابسته کردن اقتصاد به یارانه پنهان حاصل از این نوع مدیریت است. این همان موضوعی است که رهبر انقلاب چند سال قبل در دیدار دولتمردان فرمودند «درآمد آسان نفت خام، بلایی بزرگ است».

بختک «پرداخت یارانه پنهان و غیر هدفمند» از طریق درآمد نفتی، دوباره روی اقتصاد ما افتاده بود. بنزین را گران وارد کردند و ارزان، دست قاچاقچیان یا پر مصرف های بی عار سپردند! درآمد ارزی کمیابی را که قرار بود چندی بعد در مضیقه قرار بگیرد، به قیمت نابودی کسب و کار و تولید ملی، دست واردکننده ها و دلالان ارز دادند تا از رانتش برخوردار شوند و تورم را سر سفره مردم بگذارند! وقتی زلف همه چیز اقتصاد به درآمد نفت گره زده شد، معلوم است که با مضیقه این درآمد یا دستکاری شدن و نوسان نرخ دلار، عرض و طول اقتصاد (با بهانه و بی بهانه) دستخوش تلاطم می شود و حال آنکه بخش عمده ای از اقتصاد، ارتباطی به ارز ندارد.

در متن همین سوء تدبیر، ۱۸ میلیارد دلار به قیمت ۴۲۰۰ تومان ظرف دو ماه حراج شد و ۲۷ میلیارد دلار را هم مدعیان واردات بی هیچ ضابطه ای دریافت کردند؛ اگر خواستند کالا وارد کنند، اگر هم میل شان نکشید، به نرخ آزاد در بازار بفروشند و بی هیچ زحمتی، در ازای هر دلار ۱۵ هزار تومان کاسب شوند! چرا چنین شد؟ چون درآمد موقت نفت، برخی مدیران را سرمست کرده و از آینده نگری باز داشته بود؛ حتی زمانی که ترامپ چنگ و دندان نشان می داد. درآمدهای ارزی، به خیال رو به راه کردن حال اقتصاد، صرف واردات بی رویه یا حراج در بازار شد؛ غافل از اینکه حال اقتصاد با تولید خوب می شود.

رونق تولید است که قدرت خرید مردم را حفظ می کند و اگر بر عکس عمل کردیم، خروجی همه اینها در قالب کاهش قدرت خرید مردم (ارزش پول ملی) پدیدار خواهد شد.

تصور می کنید بعد از پنج سال، حال و روز اقتصاد چگونه باید می بود؟ رکود تورمی کم سابقه. دولت اما باز هم در حباب دمید. در حالی که اقتصاد کشور رکود کامل را تجربه می کرد، بورس دچار هیجان شد. بورس با هجوم مردم برای خرید سهام رونق گرفت.

چه کاری بهتر از هدایت نقدینگی سرگردان به بورس؟ اما جذب نقدینگی برای کدام کار؛ حمایت از تولید به جبران پنج سال کم کاری؟ یا تامین کسری بودجه حاصل از سوء تدبیر های خود دولت و درآمدزایی به قیمت ایجاد انتظارات بی جا در زمینه سود سریع و چند برابری خرید سهام؟

در ادامه هم، تبلیغات غیر واقعی چنان شدت گرفت که ظرف چند ماه، شاخص های بورس بیش از سه برابر (۳۰۰ درصد) رشد کرد، بی آنکه در حوزه تولید و کسب و کار، رونقی اتفاق افتاده باشد. مدیران ذی ربط در اینجا هم به جای واقعی کردن بورس و شفافیت بخشیدن به آن، تماشاچی هیجان بی قاعده بورس بودند! باز هم حبابی بر حباب ها افزوده شد تا ظرف در قالب ریزش ارزش سهام نمایان شود.

وعده های عملی نشده مانند طرح گشایش اقتصادی و عرضه سهام پالایشی دارا دوم هم مزید بر علت و بهانه شوک اخیر شد. طبیعتا تصمیمات ابهام برانگیزی مانند برداشت از صندوق توسعه ملی یا مجوز سرمایه گذاری بانک ها در بورس، اگر هم به عنوان مسکن عمل کند و از آثار تورم زای آن هم اغماض کنیم، نمی تواند جای تدابیر واقعی را پر کند.

نتیجه طبیعی سوء تدبیر چند ساله، همین است که روزنامه اعتماد از قول نظرسنجی مرکز دولتی ایسپا بنویسد «۶۹ درصد مردم معتقدند وضع اقتصادی، پنج سال قبل (پیش از برجام) بهتر بود و وضع زندگی آنها نسبت به ۵ سال پیش بدتر شده است. فقط ۱۲ درصد گفته اند که وضع شان بهتر شده است. ۸۷ درصد مردم خواستار نظارت دولت بر قیمت ها هستند.

۵۳ درصد مردم، علت اصلی مشکلات را ناکارآمدی برخی مدیران و ۲۲ درصد هم تحریم ها عنوان کرده و ۲۵ درصد هم دلایل دیگر را برشمرده اند. ۵۵ درصد معتقدند دولت توانمندی های زیادی در کمک به بهبود وضع زندگی مردم دارد. همچنین ۸۰ درصد معتقدند دولت باید در حد زیاد برای رونق کسب و کار دخالت و نظارت کند».

همین روزها سردبیر «آفتاب یزد» (دیگر روزنامه حامی دولت) می نویسد: دوست داریم به قبل از زمان وعده روحانی برگردیم. امیدوارم تصور نکنید این چند خط مزاح و شوخی است! کاملا جدی می نگارم. اتفاقا کمی تا قسمتی هم بغض دارم از دست این روزگار و گلویم سنگینی می کند. کم مانده بود با شنیدن و خواندن سخنان رئیس جمهور، بغض تبدیل به اشک شود... شواهد و قرائن می گوید حداقل در سال جدید هر چه رئیس جمهور محترم فرموده اند بالعکس آن رخ داده! آخرین آن همین طرح گشایش اقتصادی بود.

بنده به شخصه آرزو می کنم به روزهای قبل از گشایش اقتصادی برگردیم... شخص رئیس جمهور را نمی دانم ولی سخنان وی حداقل اسباب خجالت من شد. گفته وی، من را پرت کرد به ایام تبلیغات ریاست جمهوری. آنجا که وعده رفع تمامی تحریم ها را می داد و می گفت حتی تحریم های اولیه را نیز از بین می برد و یا معاون اولش می گفت آنچنان رونق اقتصادی ایجاد می کند که... خلاصه وعده های درشت زیاد دادند و از آن وعده ها رسیدیم به اینجا که باید شکرگزار باشیم که آب و برق مان قطع نیست».

برخی دولتمردان که متبخترانه و با سیاه نمایی مطلق علیه مدیریت قبل از خود می گفتند «به عقب بر نمی گردیم»، اکنون می گویند مدت ها طول می کشد تا به وضعیت و درآمدهای سال ۹۰ برگردیم. رفتار این طیف، عبرتی بزرگ است. در عین حال بی تردید، کشور ما می تواند به رونق اقتصادی به مراتب بالاتر از گذشته برگردد، مشروط بر اینکه مدیران دولت و نمایندگان مجلس، «حمایت از رونق و جهش تولید» را بر هر تدبیر دیگر اولویت دهند.

ضمن تسهیل کسب و کار، با موانع این رونق (فساد و رانت و واردات بی رویه و قاچاق) بجنگند؛ و دیپلماسی اقتصادی را برای رونق صادرات و ارزآوری غیر نفتی، عملیاتی کنند. مقدمه این کار، ناامیدی مطلق از غرب، و مرزبندی عمومی با هر کسی است که واقعیات را «تحریف» و موجب تداوم «تحریم» می شود یا به آن ضریب می دهد. قبل از هر چیز باید با ادبیات تحریف و آدرس های گمراه کننده جنگید. این، لازمه دفاع در برابر جنگ اقتصادی دشمن است. ضمنا باید کارکرد خسارت بار خط نفوذ در حوزه اقتصادی و مدیریتی را بازخوانی کرد.

انتهای پیام/

http://ana.ir/i/515373
ترکیه، نفت عراق و نروژ را جایگزین نفت روسیه کرد

ترکیه، نفت عراق و نروژ را جایگزین نفت روسیه کرد

نفت 5 درصد ارزان شد

نفت 5 درصد ارزان شد

حذف کارت سوخت و قرارداد با توتال تصمیم دولت بود یا نظام؟

حذف کارت سوخت و قرارداد با توتال تصمیم دولت بود یا نظام؟

زمان انتظار صدور کارت سوخت دو ماهه شد

زمان انتظار صدور کارت سوخت دو ماهه شد

آسیب‌های مجرد ماندن که شاید ندانید!/ چرا جوانان ازدواج نمی‌کنند؟

آسیب‌های مجرد ماندن که شاید ندانید!/ چرا جوانان ازدواج نمی‌کنند؟

گسترش همکاری‌های اقتصادی دانشگاه آزاد اسلامی فیروزکوه

گسترش همکاری‌های اقتصادی دانشگاه آزاد اسلامی فیروزکوه

برگزاری هفتمین نشست کمیسیون همکاری‌های سیاسی-اقتصادی ایران و نیوزیلند

برگزاری هفتمین نشست کمیسیون همکاری‌های سیاسی-اقتصادی ایران و نیوزیلند