دوشنبه  23  تیر  1399
Print Short Link
Zoom In
Zoom Out
اختران سپهر فرهنگ و تمدن اسلام و ایران

بابافغانی شیرازی؛ غزلسرای ستایشگر اهل بیت (ع)

شنبه 23 فروردین 1399 ساعت 12:24
فغانی شیرازی، معروف به بابافغانی، شاعر غزل‌سرای قرن نهم و دهم هجری است.

گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری آناـ بارها شنیده‌ایم که گذشته چراغ راه آینده است. این چراغ روشنگر مسیری است که به ساختن بنای تمدن ایرانی‌اسلامی می‌انجامد. چراغی که انوار روشنگرش حاصل تلاش صدها حکیم، هنرمند و فیلسوف مسلمان است که از قرن‌ها پیش خشت به خشت این بنای سترگ را روی هم گذاشته‌اند.

با شما مخاطب گرامی قراری گذاشته‌ایم تا هر روز به بهانه عددی که تقویم برای تاریخ آن روز به ما نشان می‌دهد، به زندگی یکی از مشاهیر و بزرگان تاریخ کهن ایران و اسلام مختصر اشاره‌ای کنیم تا بتوانیم پس از یک سال، با این انوار روشنگر چراغ تمدن و فرهنگ آشنا شویم. به این منظور هر روز صبح، بخشی از تاریخ کهن خود و افتخارات آن را مرور خواهیم کرد.

برای خوشه‌چینی از این خرمن دانش و فرهنگ، جلد اول کتاب «تقویم تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران» تألیف دکتر علی‌اکبر ولایتی که به سال ۱۳۹۲ در انتشارات امیرکبیر به زیور طبع آراسته شده، بهره برده‌ایم.

فغانی شیرازی، معروف به بابافغانی، شاعر غزل‌سرای قرن نهم و دهم هجری است. 

بابافغانی در شیراز به دنیا آمد. مورخان اشاره‌ای به تاریخ ولادت، نام و نام پدرش نکرده‌اند. بابافغانی در جوانی به کارگری مشغول بود و در ابتدا تخلص «سکّاکی» داشت، ولی در دیوانش از این تخلص استفاده نکرده است. تخلص وی در دیوانش «فغانی» است.

فغانی در اواسط عمر به هرات رفت. در آنجا سعی کرد که هم‌پایه شاعرانی چون جامی، اهلی ترشیزی، هاتفی، بنایی و هلالی باشد و به دربار سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیرش، امیرعلیشیر نوایی، نزدیک شود. ولی در هرات شعر فغانی را نپسندیدند و آن را خالی از صنایع بدیعی و نامطبوع دانستند و چنان شد که تبه هر شعر پیش‌پاافتاده‌ای «فغانیه» می‌گفتند.

فغانی بعد از ناکامی در هرات بین سال‌های 883 تا 896ق به آذربایجان و شهر تبریز رفت و وارد دربار سلطان یعقوب آق‌قوینلو شد. در آنجا از لطف سلطان برخوردار شد و لقب «بابای شعر» را گرفت. حتی در همه سفرها و لشکرکشی‌های سلطان با وی همراه بود. در سال 896ق که سلطان یعقوب درگذشت، اوضاع آذربایجان آشفته شد و شاعران دربار وی پراکنده شدند ولی بابافغانی تا دوران حکومت رستم‌بیک، در سال 897ق در تبریز بود و بعد از این سال به زادگاه خود شیراز برگشت.

هنگام جلوس شاه اسماعیل صفوی، بابافغانی از شیراز به خراسان سفر کرد و در ایبورد سکونت گزید. وی در اواخر عمر به مشهد رفت و در سال 925ق، در همان‌جا، وفات یافت.

بابافغانی در سرودن انواع شعر، از جمله قصیده، غزل، رباعی، ترکیب‌بند و ترجیع‌بند، مهارت داشت، اما در غزل‌سرایی استاد و کار اصلی وی سرودن غزل بود. قصاید وی در مدح و ستایش و مرثیه سلاطیق آق‌قوینلو و ستایش اهل بیت از جمله پیامبر(ص)، حضرت علی(ع)، امام رضا(ع) و ... است. قصاید بابافغانی بسیار ساده و روان و دور از تکلف و مبالغه‌اند. دیوان غزلیاتش و روان و دوراز تکلف و مبالغه‌اند. دیوان غزلیاتش مشتمل بر ششصد غزل است. غزلیات بابافغانی هم مانند قصایدش ساده و روان است. در غزلیاتش از مضامین بدیع، تشبیهات و استعارات نو و احساسات عاشقانه استفاده کرده است. در عین حال، اشعار وی از رنگ و بوی صوفیانه به دوراست. شیوه‌ای که او در غزل پیش گرفت در حقیقت سنگ بنای سبکی شد که بعداً به «سبک هندی» مشهور شد.

البته در شعر شاعران سبک هندی افراط و مبالغه بسیار دیده می‌شود، اما در شعرهای فغانی، مضمون‌سازی و خیال‌آفرینی و آوردن تشبیهات و تعبیرات نو با اعتدال و تناسب همراه است. واله داغستانی در ریاض‌الشعرا آورده است: «بابافغانی مجتهد فن تازه‌ای است که پیش از وی کسی به آن روش شعر نگفته است». شاعرانی چون وحشی، نظیری، عرفی، ضمیری و صائب از شعر وی الهام گرفته‌اند. صائب علاقه خاصی به بابافغانی داشت و از ستایشگران شعر وی بود، به‌طوری‌که تتبع دیوان او و اقتدا به سخن او را واجب می‌دانست.

دیوان بابافغانی دو بار به چاپ رسیده است. بار اول در لاهور و بار دوم در 1316ش در تهران، به کوشش احمد سهیلی خوانساری. حسین آزاد نیز گزیده‌ای از اشعار وی را به زبان فرانسه ترجمه و در سال 1903، در پاریسف منتشر کرده است.

انتهای پیام/4104/

http://ana.ir/i/476894
«نهج‌البلاغه» با ترجمه‌ موسوی‌ گرمارودی تجدید چاپ شد

«نهج‌البلاغه» با ترجمه‌ موسوی‌ گرمارودی تجدید چاپ شد

اسحاق بن حُنَین و انتقال فلسفه یونانی به جهان اسلام

اسحاق بن حُنَین و انتقال فلسفه یونانی به جهان اسلام

نامه‌نگاری ناموران ایرانی با ایران‌شناس روسی در «دفتری برای ایران» منتشر شد

نامه‌نگاری ناموران ایرانی با ایران‌شناس روسی در «دفتری برای ایران» منتشر شد

ابن ابی‌الخیر زرکوب شیرازی و مسئله برتری بغداد یا شیراز!

ابن ابی‌الخیر زرکوب شیرازی و مسئله برتری بغداد یا شیراز!

ابن شدّاد؛ مورخ دوره آشوب و بحران

ابن شدّاد؛ مورخ دوره آشوب و بحران

برنامه کاری طبیب مسلمان در 900 سال پیش

برنامه کاری طبیب مسلمان در 900 سال پیش

ابن ابی‌اُصیبعه؛ طبیبی که روایتگر تاریخ پزشکی شد

ابن ابی‌اُصیبعه؛ طبیبی که روایتگر تاریخ پزشکی شد

بیمارستان مسیح دانشوری در خط مقدم مبارزه با کرونا قرار دارد/ امیدبخش بودن نتایج اولیه به‌دست‌آمده از تزریق پلاسما

بیمارستان مسیح دانشوری در خط مقدم مبارزه با کرونا قرار دارد/ امیدبخش بودن نتایج اولیه به‌دست‌آمده از تزریق پلاسما

ابن‌سبعین  و پاسخگویی به پرسش‌های «فردریک دوم»

ابن‌سبعین و پاسخگویی به پرسش‌های «فردریک دوم»

اوحدی مراغه‌ای؛ شاعر عارف‌مسلک

اوحدی مراغه‌ای؛ شاعر عارف‌مسلک

ابن شهاب زُهری و تبحر در علم حدیث

ابن شهاب زُهری و تبحر در علم حدیث

امیرشاهی سبزواری؛ شاعری با هنرهای چندگانه

امیرشاهی سبزواری؛ شاعری با هنرهای چندگانه

«ابوالحسن افشار اُرمَوی» و نگارگری دل‌انگیز روی قلمدان

«ابوالحسن افشار اُرمَوی» و نگارگری دل‌انگیز روی قلمدان

ابن بِطریق؛ راوی مناقب حضرت امیرالمؤمنین علی(ع)

ابن بِطریق؛ راوی مناقب حضرت امیرالمؤمنین علی(ع)

میرزا مهدی‌خان اِسترابادی؛ وقایع‌نگار دوره افشاریه

میرزا مهدی‌خان اِسترابادی؛ وقایع‌نگار دوره افشاریه

ابوعثمان دمشقی؛ طبیب و ریاضیدان مسلمان

ابوعثمان دمشقی؛ طبیب و ریاضیدان مسلمان

ابوعبدالرحمان سُلَمی؛ قاری برجسته قرآن در صدر اسلام

ابوعبدالرحمان سُلَمی؛ قاری برجسته قرآن در صدر اسلام

ابن فُرات؛ مورّخی از دیار مصر

ابن فُرات؛ مورّخی از دیار مصر

ابن وَردی؛ فقیه ادیب

ابن وَردی؛ فقیه ادیب

ابن نَظَر؛ فقیهی از دیار عمان

ابن نَظَر؛ فقیهی از دیار عمان

محمدحسن خان اعتمادالسلطنه؛ همدم و همنشین ناصرالدین شاه قاجار

محمدحسن خان اعتمادالسلطنه؛ همدم و همنشین ناصرالدین شاه قاجار

ابوالمکارم بَکری؛ مرد عرفان و علم طریقت

ابوالمکارم بَکری؛ مرد عرفان و علم طریقت

درواز‌ه‌بان تیم ملی حاضر به خداحافظی با پرسپولیسی‌ها نشد
تغییر زمان برگزاری آزمون دکتری و کارشناسی ارشد سال ۱۳۹۹
2 طرح ضدکرونایی در انتظار تأیید مسئولان/ دانشجویان در «مدرسه اشتغال» 60 ساعت آموزش می‌بینند
افزایش قدرت چانه‌زنی جمهوری اسلامی در مقابل غرب از رهگذر قرارداد 25 ساله ایران و چین/توافقی برای عملیاتی شدن گام دوم انقلاب
سلام لیگ به رکورد تازه پرسپولیس / شجاعی، شیشه آمبولانس را شکست! / ورزش تهران تعطیل شد
مجلس یازدهم مظهر امید و انتظار مردم است/ کنکور 99 در وقت اضافه / داروهای دلگرم کننده درمان کرونا
پرونده انتقال پادگان 06 با اعتراض شورائیان عقیم ماند/ شورای پنجم نه کار می‌کند و نه اجازه انجام کاری می‌دهد!
مشهورترین افسانه‌ها درباره باتری‌ تلفن همراه/ همه چیز درباره افزایش طول عمر موبایل
همه چیز درباره کشوری شدن انجمن ویراستاران / کشوری شدن صنوف سبب تمرکززدایی از تهران و قدرتمند شدن آنها می‌شود
فعلاًً زمان برگزاری کنکور سراسری تغییر نکرده است