سه شنبه  17  تیر  1399
Print Short Link
Zoom In
Zoom Out
اختران سپهر فرهنگ و تمدن اسلام و ایران

امیرشاهی سبزواری؛ شاعری با هنرهای چندگانه

يكشنبه 24 فروردین 1399 ساعت 00:08
آق‌ملک فیروزکوهی سبزواری، متخلص به «شاهی» شاعر، خوشنویس، نگارگر و موسیقی‌دان دوره تیموری است.

گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری آناـ بارها شنیده‌ایم که گذشته چراغ راه آینده است. این چراغ روشنگر مسیری است که به ساختن بنای تمدن ایرانی اسلامی می‌انجامد. چراغی که انوار روشنگرش حاصل تلاش صدها حکیم، هنرمند و فیلسوف مسلمان است که از قرن‌ها پیش خشت به خشت این بنای سترگ را روی هم گذاشته‌اند.

با شما مخاطب گرامی قراری گذاشته‌ایم تا هر روز به بهانه عددی که تقویم برای تاریخ آن روز به ما نشان می‌دهد، به زندگی یکی از مشاهیر و بزرگان تاریخ کهن ایران و اسلام مختصر اشاره‌ای کنیم تا بتوانیم پس از یک سال، با این انوار روشنگر چراغ تمدن و فرهنگ آشنا شویم. به این منظور هر روز صبح، بخشی از تاریخ کهن خود و افتخارات آن را مرور خواهیم کرد.

برای خوشه‌چینی از این خرمن دانش و فرهنگ، جلد اول کتاب «تقویم تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران» تألیف دکتر علی‌اکبر ولایتی که به سال ۱۳۹۲ در انتشارات امیرکبیر به زیور طبع آراسته شده، بهره برده‌ایم.

آق‌ملک فیروزکوهی سبزواری، متخلص به «شاهی» شاعر، خوشنویس، نگارگر و موسیقی‌دان دوره تیموری است.

امیرشاهی سبزواری در حدود 785ق در سبزوار متولد شد. نسب او به سربداران سبزوار می‌رسد. وی از خواهرزادگان خواجه علی مؤید، امیر سربداری، بوده است. برخی نام «امیر» و تخلص او را به «شاهی» علت انتسابش به سربداران و شیعه بودنش دانسته‌اند.

تذکره‌نویسان گفته‌اند که او مدتی طولانی در هرات همدم شاهزاده بایسُنقُر بود و در کتابخانه او خوشنویسی می‌کرد. امیرشاهی به کمک این شاهزاده هنردوست توانست اموال موروثی خود را که پس از پراکندگی سربداران به سود دیوان مصادره شده بود، پس بگیرد .

روابط امیرشاهی و شاهزاده بایسنقر، بعد از مدتی به تیرگی گرایید. دراین مورد نقل کرده‌اند که چون شاهزاده بایسنقر خود شعر می‌سرود، از امیرشاهی خواست که تخلص «شاهی» را به او واگذارد و امیر موافقت نکرد. در نتیجه، شاه به او بی‌مهری کرد و امیرشاهی از شاهزاده بایسنقر دوری گزید و از هرات به سبزوار برگشت.

بعد از مدتی، ابوالقاسم بابر از امیرشاهی دعوت کرد که به استرآباد برود تا کوشک گل‌افشان را نگارگری کند. در همین شهر بود که امیرشاهی، در 857ق و در حدود 70 سالگی فوت کرد. پیکرش را به سبزوار آوردند و در خانقاه اجدادش در بیرون شهر به خاک سپردند.

امیرشاهی در خوشنویسی چیره‌دست بود و خط نستعلیق را خوب می‌نوشت. او در نقاشی، نگارگری و موسیقی هم مهارت داشت. گفته‌اند که عود را خوش می‌نواخت. شاعری توانا بود و شعرش پر از لطافت، روانی، نازک‌خیالی و سوز و گداز است. جامی شعر او را لطیف، یک‌دست و هموار خوانده است.در برخی منابع آمده که امیرشاهی استاد جامی بوده است. البته ممکن است جامی تنها از بعضی غزل‌های وی تقلید کرده باشد.

امیرشاهی غزل‌های خود را بیشتر به سبک هندی سروده و در اشعارش به دنبال مضامین تازه یا به گفته خودش «خیال خاص» بوده است . درون‌مایه غزل‌های او بیشتر عاشقانه است و گاهی نیز رنگ عارفانه دارد. او گاه به مضامینی چون وصف طبیعت، نکوهش روزگار، یاران ناموافق و دوری از مردم نیز پرداخته است. در اشعارش نه کسی را مدح کرده و نه هجو کسی را گفته است، فقط در سوگ شاهزاده بایسنقر یک رباعی سروده است که گفته‌اند، در عین کوتاهی، از بهترین سوگنامه‌های عصر وی است.

امیرشاهی اشعارش را در قالب‌های غزل، رباعی، قطعه و معما سروده است. دیوان او حدود هزار بیت دارد. تذکره‌نویسان ذکر کرده‌اند که جامی از دیوان وی یک هزار بیت را برگزیده و اشعاری را که کم‌مایه‌تر بوده حذف کرده است. البته بعضی دیگر این کار را به خود شاعر نسبت داده‌اند. دیوان امیرشاهی در سال 1348ش، به کوشش سعید حمیدیان، در تهران به چاپ رسید. این دیوان 1032 بیت دارد که شامل 182 غزل، پنج قطعه، پانزده رباعی و پنج بیت معما است.

انتهای پیام/4104/

http://ana.ir/i/476927
«غلامحسین بنان»؛ خواننده تصنیف‌های ماندگار در موسیقی ایرانی را بیشتر بشناسید

«غلامحسین بنان»؛ خواننده تصنیف‌های ماندگار در موسیقی ایرانی را بیشتر بشناسید

اُقلیدِسی؛ ریاضیدان ناشناخته

اُقلیدِسی؛ ریاضیدان ناشناخته

اسحاق بن حُنَین و انتقال فلسفه یونانی به جهان اسلام

اسحاق بن حُنَین و انتقال فلسفه یونانی به جهان اسلام

ابونصر فارسی؛ دیوانسالار ادیب

ابونصر فارسی؛ دیوانسالار ادیب

ابن ابی‌الخیر زرکوب شیرازی و مسئله برتری بغداد یا شیراز!

ابن ابی‌الخیر زرکوب شیرازی و مسئله برتری بغداد یا شیراز!

ابن شدّاد؛ مورخ دوره آشوب و بحران

ابن شدّاد؛ مورخ دوره آشوب و بحران

برنامه کاری طبیب مسلمان در 900 سال پیش

برنامه کاری طبیب مسلمان در 900 سال پیش

ابن ابی‌اُصیبعه؛ طبیبی که روایتگر تاریخ پزشکی شد

ابن ابی‌اُصیبعه؛ طبیبی که روایتگر تاریخ پزشکی شد

ابن‌سبعین  و پاسخگویی به پرسش‌های «فردریک دوم»

ابن‌سبعین و پاسخگویی به پرسش‌های «فردریک دوم»

اوحدی مراغه‌ای؛ شاعر عارف‌مسلک

اوحدی مراغه‌ای؛ شاعر عارف‌مسلک

ابن شهاب زُهری و تبحر در علم حدیث

ابن شهاب زُهری و تبحر در علم حدیث

بابافغانی شیرازی؛ غزلسرای ستایشگر اهل بیت (ع)

بابافغانی شیرازی؛ غزلسرای ستایشگر اهل بیت (ع)

«ابوالحسن افشار اُرمَوی» و نگارگری دل‌انگیز روی قلمدان

«ابوالحسن افشار اُرمَوی» و نگارگری دل‌انگیز روی قلمدان

ابن بِطریق؛ راوی مناقب حضرت امیرالمؤمنین علی(ع)

ابن بِطریق؛ راوی مناقب حضرت امیرالمؤمنین علی(ع)

میرزا مهدی‌خان اِسترابادی؛ وقایع‌نگار دوره افشاریه

میرزا مهدی‌خان اِسترابادی؛ وقایع‌نگار دوره افشاریه

ابوعثمان دمشقی؛ طبیب و ریاضیدان مسلمان

ابوعثمان دمشقی؛ طبیب و ریاضیدان مسلمان

ابوعبدالرحمان سُلَمی؛ قاری برجسته قرآن در صدر اسلام

ابوعبدالرحمان سُلَمی؛ قاری برجسته قرآن در صدر اسلام

ابن فُرات؛ مورّخی از دیار مصر

ابن فُرات؛ مورّخی از دیار مصر

ابن وَردی؛ فقیه ادیب

ابن وَردی؛ فقیه ادیب

ابن نَظَر؛ فقیهی از دیار عمان

ابن نَظَر؛ فقیهی از دیار عمان

محمدحسن خان اعتمادالسلطنه؛ همدم و همنشین ناصرالدین شاه قاجار

محمدحسن خان اعتمادالسلطنه؛ همدم و همنشین ناصرالدین شاه قاجار

چالش‌های امتحانات مجازی دانشجویان/ تکلیف نمرات پایان‌ترم چه می‌شود؟
واگذاری 49 درصد سهام شرکت «ایده‌سازان فرهیختگان» به استادان و کارکنان دانشگاه آزاد اسلامی
«کنکور» لغو نمی‌شود/ بیماران کرونایی در بیمارستان آزمون می‌دهند
افزایش تعرفه‌ها در سایه ابهام در طرح رایگان دوگانه‌سوز کردن وانت و تاکسی/ سرگردانی مراجعان در مراکز تبدیل CNG
چگونگی حضور دانشجویان جدیدالورود در دانشگاه‌ها/ ترم آینده از بهمن ماه آغاز می‌شود؟
جمهوری اسلامی از هیچ کوششی برای حمایت از مردم مظلوم فلسطین و استیفای حقوق آنان دریغ نخواهد کرد
تولید و اشتغال علم‌محور با ظرفیت‌های علمی و آزمایشگاهی/ 2 آزمایشگاه دیگر همکار استاندارد می‌شوند
سایه هیاهوی سیاسی بر سر شبکه ملی اطلاعات/ طرح‌های حمایتی وزارت ارتباطات از کسب‌وکارهای اینترنتی بی‌نتیجه است
نخستین دانشجوی دکتری تغذیه دام در دانشگاه آزاد اسلامی شهرکرد فارغ‌التحصیل شد
اثبات بی‌گناهی پسربچه‌ آمریکایی که با صندلی برقی اعدام شد + عکس