دوشنبه  16  تیر  1399
Print Short Link
Zoom In
Zoom Out
اختران سپهر فرهنگ و تمدن اسلام و ایران

آصفی هروی؛ غزلسرایی از هرات

پنجشنبه 01 خرداد 1399 ساعت 00:08
آصفی هروی (قُهِستانی) شاعر سده نهم و دهم هجری اهل هرات است.

گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری آنا- بارها شنیده‌ایم که گذشته چراغ راه آینده است. این چراغ روشنگر مسیری است که به ساختن بنای تمدن ایرانی اسلامی می‌انجامد. چراغی که انوار روشنگرش حاصل تلاش صدها حکیم، هنرمند و فیلسوف مسلمان است که از قرن‌ها پیش خشت‌به‌خشت این بنای سترگ را روی هم گذاشته‌اند.

با شما مخاطب گرامی قراری گذاشته‌ایم تا هر روز به بهانه عددی که تقویم برای تاریخ آن روز به ما نشان می‌دهد، به زندگی یکی از مشاهیر و بزرگان تاریخ کهن ایران و اسلام مختصر اشاره‌ای کنیم تا بتوانیم پس از یک سال، با این انوار روشنگر چراغ تمدن و فرهنگ آشنا شویم. به این منظور هر روز صبح، بخشی از تاریخ کهن خود و افتخارات آن را مرور خواهیم کرد.

برای خوشه‌چینی از این خرمن دانش و فرهنگ، جلد اول کتاب «تقویم تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران» تألیف دکتر علی‌اکبر ولایتی که به سال ۱۳۹۲ در انتشارات امیرکبیر به زیور طبع آراسته شده، بهره برده‌ایم.

آصفی هروی (قُهِستانی) شاعر سده نهم و دهم هجری قمری است.

در 853ق در هرات متولد شد. برخی مورخان لقب او را «کمال‌الدین» و برخی دیگر «مقیم‌الدین» گفته‌اند. پدرش نعیم‌الدین نعمت‌الله قهستانی، وزیر سلطان ابوسعید گورکان بود. در دوره تیموری به وزیران لقب «آصف» داده می‌شد.

آصفی هروی هم به سبب مقام پدرش «آصفی» تخلص می‌کرده است. آصفی در هرات تربیت یافت و در همان شهر فنون ادب را آموخت. در هرات در سایه عنایت سلطان حسین بایقرا و در خدمت امیر علیشیر نوایی و سلطان بدیع‌الزمان میرزا بود؛ البته به بدیع‌الزمان میرزا التفات بیشتری داشت. آصفی شاگرد عبدالرحمان جامی بود و نزد او مقام و منزلت بالایی داشت؛ چنان‌که جامی در مجالس شعر، اشعار آصفی را به مثابه حسن ختام مجلس استماع می‌کرد.

آصفی بیشتر عمر خود را در هرات گذراند و فقط دو سفر به مکه و بلخ کرد. او سرانجام در هرات درگذشتو پیکر وی را در گازرگاه هرات به خاک سپردند. در مورد تاریخ وفات او اختلاف است. احتمالاً بین 920 تا 928ق درگذشته که به استناد برخی شواهد تاریخ دقیق‌تر آن 923ق است.

آصفی مردی وارسته و آراسته بود و به علت اینکه پدرش وزیر بود، در طرز رفتار و اخلاقش دقت بسیار می‌کرد. از آصفی دیوان شعری در دست است حاوی غزل، رباعی و قصیده. اشعار آصفی غالباً دارای الفاظ و مضامین و نکته‌های باریک است. در اشعارش از شاعران معاصر و قبل از خود، از جمله خیام، سعدی، حافظ، امیرخسرو دهلوی، جامی، فغانی و هلالی تأثیر گرفته و گاه نیز به استقبال آنها رفته است. مضمون‌سازی، باریک‌بینی و بیش از همه صنعت تلمیح از ویژگی‌های شعر اوست و این نشانه آغاز «سبک هندی» است که در روزگار شاعر هنوز رواج نیافته بود.

شهرت آصفی به غزل‌های اوست. دولتشاه سمرقندی شعر او را «خیال‌پرور و ایهام‌اندیش» می‌خواند. رباعیات آصفی متأثر از تفکر خیام است. او منظومه‌ای نیز به طرز مخزن‌الاسرار سروده است. برخی از اشعار آصفی یا مصراع‌هایی از آن امروزه به صورت ضرب‌المثل درآمده است؛ از جمله «رسیده بود بلایی ولی به خیر گذشت» یا «سالی که نکوست از بهارش پیداست».

دیوان آصفی شامل 2460 بیت، تاکنون دو بار به چاپ رسیده است. یک بار به کوشش فکری سلجوقی در هرات در 1337ش و بار دیگر به کوشش هادی ارفع کرمانشاهی در تهران در 1342ش.

 انتهای پیام/4104/

http://ana.ir/i/489448
سرگذشت ناصرخسرو در «آواره دره یمگان» منتشر شد

سرگذشت ناصرخسرو در «آواره دره یمگان» منتشر شد

«ابن‌فلّوس»؛ فقیه ریاضیدان

«ابن‌فلّوس»؛ فقیه ریاضیدان

«ابوزین کحّال»؛ طبیب مسلمان که 5 قرن پیش از شرایط جراحی نوشت

«ابوزین کحّال»؛ طبیب مسلمان که 5 قرن پیش از شرایط جراحی نوشت

«ابن اَحْمَر»؛ فقیه شاعری از اندلس

«ابن اَحْمَر»؛ فقیه شاعری از اندلس

«ابن‌اسفندیار»؛ راوی تاریخ طبرستان

«ابن‌اسفندیار»؛ راوی تاریخ طبرستان

«اَبدالِ چِشْتی»؛ عارفی که از 13‌سالگی اهل عرفان و ریاضت بود

«اَبدالِ چِشْتی»؛ عارفی که از 13‌سالگی اهل عرفان و ریاضت بود

«اسیری لاهیجی»؛ عارف ارادتمند اهل بیت (ع)

«اسیری لاهیجی»؛ عارف ارادتمند اهل بیت (ع)

«یعقوب بن ابراهیم»؛ اولین قاضی‌القضات بغداد

«یعقوب بن ابراهیم»؛ اولین قاضی‌القضات بغداد

«اَبدال‌بیگ»؛ صوفی عصر صفوی

«اَبدال‌بیگ»؛ صوفی عصر صفوی

«ابن جزّار»؛ پزشک نیکوکار

«ابن جزّار»؛ پزشک نیکوکار

ابراهیم بن سِنان؛  مردی که از ساعت گفت و نوشت

ابراهیم بن سِنان؛ مردی که از ساعت گفت و نوشت

«ابن‌بَوّاب»خوشنویسی که 1000سال پیش 64 نسخه از قرآن را کتابت کرد

«ابن‌بَوّاب»خوشنویسی که 1000سال پیش 64 نسخه از قرآن را کتابت کرد

«ابن اَثیر»؛ مورخی که جنگاور شد

«ابن اَثیر»؛ مورخی که جنگاور شد

«ابن الاُخُوّة» و توجه ویژه به فقه عملی

«ابن الاُخُوّة» و توجه ویژه به فقه عملی

«ابن دُقْماق» فقیهی که با زبان عامیانه می‌نوشت

«ابن دُقْماق» فقیهی که با زبان عامیانه می‌نوشت

ابن‌حُبَیش؛ مورخی از دیار اندلس

ابن‌حُبَیش؛ مورخی از دیار اندلس

میرزا رضی آذربایجانی؛ خوشنویس دربار قاجار

میرزا رضی آذربایجانی؛ خوشنویس دربار قاجار

ابن حُوْقَل؛ جهانگردی که جغرافیدان شد

ابن حُوْقَل؛ جهانگردی که جغرافیدان شد

«ابن اَکفانی»؛ طبیب و جراحی که بر علوم غریبه تسلط داشت

«ابن اَکفانی»؛ طبیب و جراحی که بر علوم غریبه تسلط داشت

ابن تغْری بِرْدی؛ مؤلف ترک‌نژاد اهل قاهره

ابن تغْری بِرْدی؛ مؤلف ترک‌نژاد اهل قاهره

ابراهیم بن شاهرخ تیموری؛ حکمران هنرمند و هنر دوست

ابراهیم بن شاهرخ تیموری؛ حکمران هنرمند و هنر دوست

هیچوقت سخنگو نبودم/ تعطیلی مدارس بازخوردهای خوبی نداشت/ تشریح ماجرای استعفای وزیر و درگیری با سفیر چین/ چرا طرح فاصله‌گذاری سردار باقری اجرا نشد؟
حمله پهپادهای یمنی به وزارت دفاع عربستان باعث هلاکت چند شاهزاده سعودی شد/به درک واصل شدن خلبانان نزدیک به بن‌سلمان
نحوه برگزاری آزمون دکتری در روزهای کرونایی/ برگزاری آزمون‌ها بازهم به تعویق می‌افتد؟
بازتاب محکومیت کاریکاتور موهن الشرق الاوسط/ مرجعیت دینی عامل وحدت ملی عراق شد
تصمیم دولت و مجلس برای برگزاری نحوه کنکور
بذرهای هیبریدی و مالچ رُسی دانشگاه آزاد اسلامی آماده تولید انبوه است/ آمادگی برای ایجاد ایستگاه‌های تحقیقاتی در حوزه کشاورزی
شکست‌خوردگان عرصه سیاست از تفکر کدخداپرستی قطع امید کنند
توزیع 600 عدد شیلد رایگان بین کادر درمانی بیمارستان‌های ایذه و دهدز
جزئیات نحوه برگزاری آزمون جامع دوره دکتری دانشگاه آزاد اسلامی اعلام شد
کشت برنج در 20 هزار متر مربع از زمین‌های تحقیقاتی واحد فیروزآباد